Oplosmiddelhoudende verf bestaat uit alkydhars in vluchtige oplosmiddelen. Watergedragen verf bestaat uit kunstharsdeeltjes die in water zweven en bij het drogen aan elkaar vloeien. Dat verschil in bindmiddel bepaalt de hechting, de droogtijd, de geur en het gedrag van de laag buiten.

Hechting

Oplosmiddelhoudende verf dringt in de ondergrond en maakt het oppervlak nat, ook als dat licht krijtend of verweerd is. Op oud uitgedroogd hout en licht gecorrodeerd staal is dat een voordeel.

Watergedragen verf hecht mechanisch. Water dringt niet in een harde, gesloten of glanzende laag, dus de ondergrond moet eerst ruw en mat worden gemaakt: schuren tot de glans overal weg is, ontvetten, stofvrij maken. Wordt een van die stappen overgeslagen, dan laat de laag los langs de randen en bij de eerste stootplek.

Droogtijd

Watergedragen verf is doorgaans binnen een uur stofdroog en na enkele uren overschilderbaar. Twee lagen op één dag kan. Doorharden duurt daarna nog weken, en in die periode gaat het meestal mis: een raam dat te vroeg in de sponning wordt gesloten plakt vast, tape die te vroeg wordt weggehaald trekt verf mee, en hang- en sluitwerk dat te vroeg wordt teruggezet laat afdrukken achter.

Oplosmiddelhoudende verf blijft langer nat en is meestal pas de volgende dag over te schilderen. De laag hardt maandenlang door en wordt daarbij steeds harder en brozer.

Watergedragen verf moet water kwijtraken. Kou en hoge luchtvochtigheid remmen daardoor de droging en verstoren de laagvorming. Oplosmiddelhoudende verf verdraagt lage temperaturen en vochtige lucht beter, wat voor werk in de late herfst het argument kan zijn.

Geur en binnenwerk

Oplosmiddelhoudende verf blijft dagen ruiken en vraagt doorlopende ventilatie. Voor professioneel binnenwerk geldt bovendien een vervangingsplicht in de arboregels: bestaat er een watergedragen product dat het werk kan doen, dan moet dat gebruikt worden. Binnen komt het daarom vrijwel niet meer voor.

Alkyd vergeelt daarnaast in het donker. Wit binnenwerk achter een gordijn, de binnenzijde van een gesloten deur en de binnenkant van een kast worden geel, terwijl hetzelfde wit in het licht blijft staan. U kunt dat zelf zien aan de binnenzijde van een deurblad.

Buiten

Hout zwelt en krimpt met de seizoenen. Watergedragen acrylaat blijft elastisch en volgt die beweging jarenlang. Alkyd verliest die rek en gaat scheuren, eerst op de naden en de kopse kanten waar de beweging het grootst is. Alkyd krijt buiten ook, waardoor glans en kleur sneller verlopen.

Oplosmiddelhoudende verf blijft buiten de betere keuze op sterk verweerd of onbehandeld hout dat indringing nodig heeft, en op staal zoals hekwerk, waar een roestwerende grondlaag nodig is. Voor staal binnen geldt hetzelfde; zie radiatoren en leidingen schilderen.

Let op donkere kleuren op het zuiden. Een donker vlak wordt in de volle zon warm en een watergedragen laag blijft dan zachter, wat in sponningen plakken geeft. Een hardere aflaklaag of een lichtere kleur voorkomt dat. Wat een donkere tint buiten verder met het hout doet, staat in een kleur kiezen voor uw gevel en kozijnen.

VOS en wetgeving

VOS staat voor vluchtige organische stoffen: de bestanddelen die tijdens het drogen verdampen. Europese regels begrenzen het VOS-gehalte per productcategorie. Op elke bus staat de categorie en het maximum, dus u kunt dat zelf nalezen voordat er binnen iets gebruikt wordt.

Alkydverven worden inmiddels onder dezelfde naam verkocht met een aangepaste samenstelling. Een oude bus uit het schuurtje zegt weinig over wat de huidige opvolger doet.

Overschakelen op een bestaande laag

Hier komen de meeste schades vandaan.

  • Watergedragen over oude alkyd. De oude laag is hard, gesloten en broos en beweegt niet meer mee met het hout. De breuk komt dan tussen de lagen te liggen. U ziet dat als schilfers die aan de onderkant nog glanzend zijn.
  • Een dik opgebouwd verfpakket. Water in de grondlaag laat oud hout en oude plamuur zwellen. Lagen die al los zaten, laten sneller los. Op zulke kozijnen is afsteken of afbranden een betrouwbaarder vertrekpunt dan overschilderen.
  • Doorbloeden. Bij eiken, meranti en ander tanninerijk hout trekt een watergedragen grondlaag stoffen uit het hout. Die slaan als bruine vlekken door de aflaag. Een isolerende primer houdt dat tegen.
  • Oplosmiddelhoudend over verse acrylaat. Het oplosmiddel weekt een nog niet doorgeharde laag op. Dat vraagt weken wachttijd.

Wat u zelf kunt beoordelen

Maak een proefstuk van ongeveer een halve vierkante meter op de minst opvallende plek. Schuur het zoals het hele werk geschuurd zou worden, breng het nieuwe systeem aan en laat het een week staan. Kras er daarna met een mesje een ruitje in, druk er stevige tape op en trek die in één keer los. Komt er verf mee, dan hecht het systeem niet op deze ondergrond.

Wat dat voor u betekent

Bij een overstap zit de extra tijd vooral in de voorbereiding. Dat onderdeel sneuvelt het eerst wanneer een prijs omlaag moet, en het gevolg ziet u binnen een paar jaar terug in de laag. Wij bepalen per vlak wat de ondergrond toelaat en houden beide systemen naast elkaar in gebruik.

Welke stappen die voorbereiding op kozijnen omvat, staat in kozijnen schilderen: de voorbereiding. Voor het werk zelf: buitenschilderwerk en binnenschilderwerk.